خدمات توانبخشی معلولان گران است، خانواده‌ها عقب می‌مانند!

روزنگارآنلاین-سیامک زنگنه، در بسیاری از خانواده‌های شهری دارای فرد دارای معلولیت، امکانات درمانی و توانبخشی در دسترس است اما هزینه‌های بالای خدمات پزشکی، فیزیوتراپی، کاردرمانی، تجهیزات کمک‌حرکتی و حمل‌ونقل ویژه، خانواده‌ها را زیر فشار مالی استخوان‌سوز قرار می‌دهد. والدینی که در شهر زندگی می‌کنند، معمولاً دسترسی به مراکز دولتی یا خیریه دارند، اما نوبت‌های طولانی، کمبود متخصص و هزینه‌های سربه‌فلک‌کشیده خدمات خصوصی، روند درمان را طولانی و فرسایشی می‌کند. در بسیاری از موارد، یکی از والدین مجبور است شغل خود را رها کند تا به مراقبت تمام‌وقت از فرد دارای معلولیت بپردازد؛ موضوعی که اقتصاد خانوار را ناپایدار و آسیب‌پذیر می‌کند.

در روستاها، مسئله شکل دیگری دارد: نه فقط هزینه‌ها، بلکه نبود امکانات پایه مشکل‌ساز است. بسیاری از روستاها فاقد درمانگاه مجهز، آزمایشگاه، فیزیوتراپی یا مراکز توانبخشی هستند و خانواده‌ها برای دریافت ساده‌ترین خدمات باید کیلومترها راه طی کنند. نبود وسایل حمل‌ونقل مناسب و جاده‌های نامناسب، انتقال افراد دارای معلولیت را به چالشی روزمره بدل کرده است. همین فاصله جغرافیایی، معلولیت‌های قابل‌درمان را مزمن و بسیاری از بیماری‌های ساده را به مشکلات مادام‌العمر تبدیل می‌کند. در برخی روستاها نبود رمپ، نبود سرویس‌های بهداشتی مناسب‌سازی‌شده و نبود کلاس‌های آموزشی ویژه، فرصت حضور اجتماعی را تقریباً از بین برده است.

از سوی دیگر، مشارکت اجتماعی در شهر و روستا با محدودیت‌های متفاوتی روبه‌روست. در شهرها، فرد دارای معلولیت می‌تواند از فضاهای عمومی، مراکز آموزشی، ایستگاه‌های مترو یا اتوبوس استفاده کند، هرچند ناقص و پرچالش. اما در روستا، حتی مسیرهای داخل روستا نیز استاندارد نیست و بسیاری از افراد عملاً خانه‌نشین می‌شوند. فاصله میان شهر و روستا وقتی عمیق‌تر می‌شود که خانواده‌های روستایی ناچار به مهاجرت به مرکز استان یا تهران می‌شوند تا خدمات مناسب دریافت کنند؛ مهاجرتی که خانه، کار، زمین و شبکه حمایتی خانوادگی را از بین می‌برد.

در نهایت، تصویر کلی نشان می‌دهد که معلولیت در شهر بیشتر «گران» است و در روستا بیشتر «بی‌پاسخ». خانواده شهری هزینه می‌دهد اما خدمات حداقلی دریافت می‌کند؛ خانواده روستایی حتی فرصت هزینه کردن ندارد و بسیاری از توانبخشی‌ها هیچ‌وقت آغاز نمی‌شود. این شکاف عمیق، نه فقط مسئله پزشکی، بلکه مسئله عدالت اجتماعی است که مستقیماً با کیفیت زندگی هزاران خانواده گره خورده است.