کرمانشاه در نقطه‌ای ایستاده که می‌تواند مرز را از یک "محل عبور کالا" به یک "موتور خلق ارزش" تبدیل کند؛ ایجاد دهکده لجستیکی در محور فرامان، تکمیل راه‌آهن کرمانشاه خسروی و شکل‌گیری شبکه‌ای از پایانه‌های تخصصی در خسروی، پرویزخان و سومار، در صورت طراحی یکپارچه و پیوند با ظرفیت‌های گردشگری و دیپلماسی عمومی، می‌تواند معادله اقتصاد غرب ایران را از تجارت عبوری به اقتصاد مبتنی بر لجستیک، زنجیره ارزش و تجارت منطقه‌ای تغییر دهد.

تالاب بین‌المللی هشیلان در یکی از دشوارترین مقاطع اقلیمی سال، به آزمونی عینی برای سنجش کارآمدی مدیریت منابع آب تبدیل شده است؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد حفظ یک اکوسیستم وابسته به آب، صرفاً با انتقال آب محقق نمی‌شود، بلکه به مدیریت هم‌زمان برداشت از منابع زیرزمینی، تقویت آبخوان، تنظیم ورودی‌های سطحی و حفاظت از ذخیره موجود نیاز دارد. آنچه طی سال اخیر در هشیلان دنبال شده، از این منظر، نمونه‌ای از حرکت مدیریت آب از مداخله مقطعی برای رفع خشکی به سمت مدیریت پیوسته و تاب‌آور سامانه آب است؛ رویکردی که اکنون در گرمای طاقت‌فرسای تابستان، بیش از هر زمان دیگری در معرض آزمون قرار گرفته است.

اربعین ۱۴۰۵ برای کرمانشاه، روایت یک میزبانی موفق و آزمونی بزرگ برای سنجش ظرفیت‌های مدیریتی، مردمی و خدمت‌رسانی استان بود؛ رویدادی که با هماهنگی ستاد اربعین، پیگیری مدیریت ارشد استان، گشایش مرز سومار و حضور بی‌ادعای مردم، برگ تازه‌ای از میزبانی کرمانشاه را رقم زد، اما در پس این موفقیت، ضرورت ارزیابی صادقانه عملکردها و تبدیل تجربه‌های میدانی به نقشه راهی برای اربعین‌های آینده همچنان باقی است.

همزمان با آغاز فعالیت مرز سومار در مسیر تردد زائران اربعین، ارزیابی میدانی مسئولان مدیریت بحران از آمادگی دستگاه‌های امدادی و خدمات‌رسان، از شکل‌گیری هماهنگی مطلوب میان نهادهای اجرایی برای تأمین ایمنی، تسهیل تردد و ارتقای کیفیت خدمات به زائران حکایت دارد؛ ظرفیتی که می‌تواند جایگاه این گذرگاه مرزی را در سال‌های آینده بیش از پیش تقویت کند.

کرمانشاه در پنجم مرداد ۱۳۶۷، تنها شاهد یک نبرد نظامی نبود؛ این سرزمین در تنگه مرصاد به نماد ایستادگی یک ملت تبدیل شد؛ جایی که "سینه‌ستبر ایران" با تکیه بر جغرافیای راهبردی زاگرس، انسجام اجتماعی و اراده ملی، یکی از بزرگ‌ترین خطاهای محاسباتی دشمنان را به شکست تاریخی بدل کرد. مرصاد روایت پیروزی صرف یک عملیات نیست؛ بازخوانی این حقیقت است که دژهای واقعی یک کشور، پیش از آنکه در تجهیزات نظامی خلاصه شوند، در عمق هویت، حافظه تاریخی و مقاومت مردم آن ریشه دارند.

مشاور استاندار کرمانشاه در امور گسترش ارتباطات و تعاملات با کشور عراق، راه‌آهن کرمانشاه، خسروی، خانقین، بغداد را فراتر از یک پروژه عمرانی توصیف کرد و آن را پیشران بازتعریف جایگاه ژئواکونومیک غرب ایران دانست؛ کریدوری راهبردی که با تقویت دیپلماسی اقتصادی، توسعه تجارت فرامرزی و ارتقای ظرفیت‌های لجستیکی، می‌تواند کرمانشاه را به محور اتصال ایران با عراق و غرب آسیا تبدیل کند.

اربعین تنها یک رویداد مذهبی نیست، بلکه میدان روایت ظرفیت‌های ملی و اجتماعی است؛ معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری کرمانشاه با تأکید بر نقش تعیین‌کننده رسانه‌ها در این عرصه، همگرایی رسانه‌ای، تولید محتوای حرفه‌ای و معرفی هدفمند مرز خسروی را سه ضلع اصلی شکل‌گیری روایت شایسته از میزبانی کرمانشاه در بزرگ‌ترین گردهمایی دینی جهان دانست.

آن‌سوی مرز سومار، فرصت در انتظار ایران نمانده است؛ بازارهای عراق، مسیرهای منتهی به مدیترانه و شبکه کریدورهای منطقه با شتاب در حال بازآرایی‌اند. اکنون پرسش اصلی دیگر وجود ظرفیت نیست، بلکه سرعت تصمیم‌گیری است؛ اینکه آیا ایران می‌تواند سومار را به یکی از گره‌های راهبردی تجارت غرب آسیا تبدیل کند یا این فرصت تاریخی، در رقابت فشرده کریدورهای منطقه، به نام مسیرهای رقیب ثبت خواهد شد.

سومار شاید در نقشه جغرافیا تنها یک مرز باشد، اما در منطق ژئواکونومی می‌تواند به یکی از مهم‌ترین دارایی‌های راهبردی ایران تبدیل شود؛ گذرگاهی که با کوتاه‌ترین مسیر زمینی به بغداد، دسترسی به شبکه حمل‌ونقل عراق و ظرفیت تبدیل شدن به یک هاب لجستیکی، این توان را دارد که از یک پایانه مرزی فراتر رفته و به پیشران تجارت، ترانزیت و توسعه غرب کشور و حلقه‌ای اثرگذار در کریدورهای اقتصادی غرب آسیا بدل شود.

گاهی سرنوشت یک منطقه نه در اتاق‌های تصمیم‌گیری، بلکه در مرزی رقم می‌خورد که سال‌ها کمتر دیده شده است. سومار امروز دیگر تنها یک گذرگاه مرزی نیست؛ نقطه تلاقی ژئوپلیتیک، اقتصاد و امنیت ملی است؛ جایی که هر روز تأخیر در توسعه زیرساخت‌ها، می‌تواند بخشی از مزیت راهبردی ایران را به سود کریدورهای رقیب واگذار کند. پرسش اصلی این نیست که سومار چه ظرفیتی دارد؛ پرسش این است که آیا حکمرانی توسعه، پیش از آنکه فرصت از دست برود، خواهد توانست جغرافیا را به قدرت اقتصادی تبدیل کند؟