مرزهای کرمانشاه؛ ثروتی که هنوز تصمیم نگرفته‌ایم چگونه خرجش کنیم

✍️کیوان دارابخانی

استان کرمانشاه نباید فقط «مرزی» تلقی شود؛ این استان می‌تواند «دروازه» باشد. دروازه‌ای که اگر درست دیده و درست معرفی شود، نه‌تنها برای داخل کشور بلکه برای مخاطب خارجی هم جذابیت اقتصادی، فرهنگی و حتی سلامت‌محور ایجاد می‌کند. مسأله این نیست که کرمانشاه چه دارد؛ مسأله این است که چرا هنوز از این داشته‌ها به شیوه‌ای معمولی و تکراری استفاده می‌شود، آن‌هم در استانی که ظرفیت عبور از بن‌بست‌های مزمن اقتصادی را در خود دارد.

کرمانشاه به‌طور هم‌زمان با دو حوزه ارتباطی متفاوت پیوند دارد؛ عراق و اقلیم کردستان. این ویژگی، یک مزیت ممتاز است، نه یک وضعیت خنثی. هر کدام از این حوزه‌ها نیازها، بازارها و الگوهای تعامل خاص خود را دارند و همین تنوع می‌تواند زنجیره تأمین، توزیع و خدمات را در استان فعال کند. وقتی مسیرهای مرزی از حالت صرفاً عبوری خارج شوند و به کانون‌های لجستیکی، تجاری و خدماتی تبدیل شوند، سرمایه‌گذار نه از سر لطف، بلکه از سر رقابت وارد استان می‌شود. سرمایه به جایی می‌رود که اتصال، بازار و امکان بازگشت سود روشن باشد.

هم‌نشینی دیرینه، پیوندهای مدنی و شناخت متقابل مردمان دو سوی مرز، سرمایه‌ای است که نه در آمارهای رسمی دیده می‌شود و نه در برنامه‌های کلیشه‌ای توسعه. این سرمایه اجتماعی می‌تواند تجارت را تسهیل کند، هزینه مبادله را کاهش دهد و اعتماد را جایگزین بروکراسی فرساینده کند. در چنین بستری، کرمانشاه فقط محل عبور کالا نیست؛ می‌تواند مرکز توزیع، پردازش، بسته‌بندی و حتی ارائه خدمات سلامت و گردشگری درمانی برای منطقه باشد.

مشکل از جایی آغاز می‌شود که نگاه به مرز، محدود به کنترل و مراقبت می‌ماند. امنیت مهم است، اما توسعه بدون نگاه اقتصادی و فرهنگی، ناقص و کم‌جان خواهد بود. استان کرمانشاه می‌تواند پایلوت دیپلماسی عمومی شود؛ جایی که اقتصاد، فرهنگ، ارتباطات انسانی و منافع مشترک، مکمل امنیت باشند نه رقیب آن. این رویکرد، هم تصویر استان را تغییر می‌دهد و هم پیام روشنی به بیرون می‌فرستد: کرمانشاه آماده شراکت است، نه انتظار.

اگر قرار است از چرخه تکراری بیکاری و رکود عبور کنیم، باید از استفاده حداقلی از مرزها عبور کرد. استان با این ظرفیت‌ها، سزاوار نقش بزرگ‌تری در نقشه اقتصادی و ارتباطی کشور است؛ نقشی که با تصمیم‌های متفاوت، نگاه تازه و جرأت عبور از رویه‌های عادی محقق می‌شود، نه با تکرار نسخه‌هایی که سال‌هاست نتیجه‌ای برای مردم نداشته‌اند.