فهم صحیح از ولایت، جایگاه نایب ولی و ضرورت هوشیاری در برابر تجربه‌های گذشته

✍️جمشید رضایی، کارشناس مسائل سیاسی اجتماعی

یکی از مسائلی که به نظر می‌رسد در جمهوری اسلامی ایران آن‌گونه که باید تبیین نشده، فهم صحیح از جایگاه ولایت و نقش نایبان و مسئولانی است که در چارچوب سیاست‌های کلان نظام مأموریت‌های مهم کشور را بر عهده دارند. بسیاری از تحلیل‌ها و قضاوت‌ها تنها متوجه شخص ولی جامعه است، در حالی که بخش مهمی از موفقیت‌ها یا کاستی‌ها به عملکرد مسئولان، مدیران و افرادی بازمی‌گردد که در سطوح مختلف به نمایندگی از نظام و در مسیر اجرای سیاست‌های کلان فعالیت می‌کنند. از این رو، تبیین صحیح این جایگاه‌ها و مسئولیت‌ها، ضرورتی اساسی برای درک درست تحولات کشور است.

در موضوع مذاکره نیز سال‌هاست که برخی تلاش می‌کنند مسئله را به «موافق یا مخالف مذاکره بودن» تقلیل دهند، در حالی که اصل موضوع هرگز این نبوده است. اصل مذاکره به خودی خود نه یک ارزش مطلق است و نه یک ضد ارزش. آنچه اهمیت دارد، نوع مذاکره، اهداف مذاکره، میزان اقتدار مذاکره‌کنندگان و میزان پایبندی آنان به خطوط قرمز و منافع ملی است.

در مقاطعی از تاریخ جمهوری اسلامی، مذاکراتی انجام شد که مورد حمایت و اجازه ولی جامعه نیز قرار گرفت؛ زیرا تیم‌های مذاکره‌کننده در چارچوب شروط، خطوط قرمز و سیاست‌های تعیین‌شده حرکت می‌کردند. اما در مقاطعی دیگر، نسبت به خوش‌بینی افراطی به غرب و دل بستن به نتایج مذاکرات هشدار داده شد؛ چرا که تجربه نشان داده بود هرگاه از موضع ضعف، نیاز یا خوش‌بینی بیش از حد وارد میدان شده‌ایم، طرف مقابل نه تنها امتیازی نداده، بلکه مطالبات بیشتری را مطرح کرده است.

مرور تجربه چند دهه گذشته نشان می‌دهد که آمریکا در بسیاری از پرونده‌های بین‌المللی، مذاکره را صرفاً به عنوان ابزاری برای حل اختلافات دنبال نکرده است. در موارد متعددی، هر جا فشار و تهدید به نتیجه مطلوب آنان نرسیده، مسیر مذاکره را برای کسب امتیازات بیشتر در پیش گرفته‌اند. به همین دلیل، تجربه تاریخی اقتضا می‌کند که مسئولان کشور با واقع‌بینی کامل، حافظه تاریخی قوی و تکیه بر توان داخلی وارد هرگونه گفت‌وگو شوند و اجازه تکرار خطاهای گذشته را ندهند.

امروز نیز اگر مذاکره‌ای در جریان باشد، باید از موضع اقتدار، عزت و حکمت دنبال شود. تیم مذاکره‌کننده موظف است در عمل، نه صرفاً در گفتار، پایبندی خود را به سیاست‌های کلان نظام و خطوط تعیین‌شده نشان دهد. مردم انتظار دارند هیچ‌گونه عقب‌نشینی از اصول، حقوق ملت و شروط اعلام‌شده صورت نگیرد و تجربه‌های تلخ گذشته بار دیگر تکرار نشود.

در کنار این مسائل، حفظ جایگاه، امنیت و سلامت ولی جامعه از مهم‌ترین اولویت‌های ملی است. امام جامعه تنها یک مقام سیاسی نیست، بلکه واسطه‌ای برای درک نور ولایت الهی، منشأ مشروعیت حکمرانی دینی، محور انسجام امت و ملت، هدایت راهبردی کشور و نماد استقلال، عزت و مقاومت اسلامی به شمار می‌رود. از این رو، صیانت از جایگاه و امنیت معظم‌له وظیفه‌ای سنگین و خطیر بر عهده تمامی دستگاه‌های مسئول اعم از نیروهای مسلح، نهادهای امنیتی، انتظامی و سایر ارکان ملی، مردمی و حاکمیتی است.

بدیهی است که هرگونه تهدید علیه جایگاه و سپس امنیت ولی جامعه، صرفاً متوجه یک فرد نیست، بلکه مشروعیت نظام، انسجام ملی، امنیت کشور، ثبات سیاسی و آرامش عمومی را هدف قرار می‌دهد. ملت ایران نیز همواره نسبت به جایگاه و امنیت امام جامعه حساسیت ویژه‌ای داشته‌اند و انتظار دارند همه دستگاه‌های مسئول با نهایت دقت، هوشیاری و مسئولیت‌پذیری در این زمینه عمل کنند. کوتاهی در انجام این وظیفه می‌تواند پیامدهای سنگینی برای اعتماد عمومی، انسجام اجتماعی و آرامش جامعه به همراه داشته باشد.

همچنین هرگونه تلاش برای ایجاد بی‌ثباتی، آشوب، اخلال در امنیت کشور یا اقدامات غیرقانونی از سوی هر جریان و گروهی، فارغ از وابستگی‌های سیاسی و جناحی، محکوم و مغایر با منافع ملی است. کشور امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند وحدت، بصیرت، هوشیاری و مطالبه‌گری مسئولانه است.

تجربه‌های گذشته باید چراغ راه آینده باشند. تصمیمات بزرگ کشور باید بر پایه عزت ملی، واقع‌بینی، اقتدار و صیانت از منافع ملت اتخاذ شود. مردم ایران هزینه‌های سنگینی برای استقلال، امنیت و پیشرفت این سرزمین پرداخته‌اند و طبیعی است که نسبت به حفظ این دستاوردها حساس باشند و از مسئولان در عین اعتماد، انتظار داشته باشند که در همه عرصه‌ها، به‌ویژه در حوزه سیاست خارجی و امنیت ملی، با قدرت، هوشیاری و مسئولیت‌پذیری عمل کنند.