وقتی کولر، امتیاز لوکس می‌شود/ روایت گرمای اتوبوس‌های کرمانشاه

میثم معطرپور، روزنگارآنلاین: گرمای کرمانشاه در تابستان امسال فقط در آسمان شهر حس نمی‌شود؛ در اتوبوس‌های شهری هم خودش را تحمیل کرده است. وقتی دمای هوا در برخی روزها به ۳۷ و ۳۹ درجه می‌رسد، ورود به اتوبوس‌هایی که یا کولرشان درست کار نمی‌کند یا توان کافی برای خنک‌کردن فضای فشرده داخل کابین را ندارند، عملاً سفر شهری را به یک مسیر طاقت‌فرسا تبدیل می‌کند.

بر اساس آخرین آمار رسمی منتشرشده از سوی سازمان حمل‌ونقل مسافر شهرداری کرمانشاه، ناوگان فعال اتوبوسرانی شهر فقط ۸۷ دستگاه است؛ شامل ۴۷ دستگاه دولتی و ۴۰ دستگاه خصوصی. از این تعداد، حدود ۲۰ دستگاه از اتوبوس‌های خصوصی در خطوط شهری فعالیت دارند و بقیه عمدتاً در سرویس دانشگاه‌ها به‌کار گرفته می‌شوند. همان مقام شهری گفته است کرمانشاه دست‌کم به ۲۰۰ دستگاه اتوبوس دیگر نیاز دارد؛ یعنی فاصله میان نیاز و موجودی فعلی ناوگان، در بهترین حالت، یک شکاف بزرگ و فرساینده است.

این شکاف زمانی مهم‌تر می‌شود که مسئله گرما وارد معادله شود. در منابع قدیمی‌تر نیز آمده بود که از ۳۳۰ دستگاه اتوبوس فعال در ناوگان کرمانشاه، فقط ۱۹۰ دستگاه مجهز به کولر بوده‌اند؛ یعنی حدود ۱۴۰ دستگاه عملاً بدون سیستم سرمایشی در خدمت جابه‌جایی شهروندان بوده‌اند. حتی اگر این عدد را به‌عنوان آمار تاریخی در نظر بگیریم، پیام آن روشن است: مسئله سرمایش در اتوبوس‌های کرمانشاه تازه نیست و فقط با شدت گرفتن گرمای تابستان، بیشتر به چشم می‌آید.

گزارش‌های محلی هم این تصویر را تأیید می‌کنند. در برخی روایت‌های خبری، علت خاموش‌بودن یا ناکارآمدی کولرها به مواردی مثل تمام‌شدن گاز کولر، هزینه سوخت و خرابی سیستم نسبت داده شده است. این یعنی شهروندی که در گرمای ۴۰ درجه و بالاتر منتظر اتوبوس می‌ایستد، بعد از سوارشدن هم تضمینی برای رسیدن به فضای خنک ندارد. در چنین وضعی، تفاوت میان یک سفر عادی و یک تجربه طاقت‌فرسا فقط چند درجه نیست؛ یک مسئله کاملاً عملی و روزمره است.

اگر به داده‌های تاریخی برگردیم، می‌بینیم که این مشکل سابقه‌دار است. در گزارش‌هایی از سال‌های گذشته، حتی وقتی از ناوگان ۲۷۷ دستگاهی و ۲۱۰ دستگاه فعال سخن گفته می‌شد، باز هم بحث فرسودگی، کمبود اتوبوس و ناتوانی در پاسخ‌گویی به نیاز واقعی شهر در میان بود. بعدها هم در برخی گزارش‌ها از ۱۸۰ اتوبوس کولردار در برابر مجموع ۲۲۰ دستگاه فعال سخن رفت؛ اما این اعداد، به‌جای اینکه نشانه حل مسئله باشند، بیشتر نشان می‌دهند که آمارها در طول زمان نوسان داشته‌اند و مشکل ساختاری همچنان پابرجاست.

در چنین شرایطی، گرمای اتوبوس‌های کرمانشاه دیگر فقط یک نارضایتی عمومی نیست؛ نشانه‌ای است از فشار هم‌زمان سه عامل: کمبود ناوگان، فرسودگی بخشی از اتوبوس‌ها و ضعف در سرمایش. وقتی مردم در شهری با دمای بالای ۴۰ درجه از حمل‌ونقل عمومی استفاده می‌کنند، انتظارشان یک خواسته لوکس نیست؛ حداقل استاندارد زیست شهری است. اتوبوس باید وسیله جابه‌جایی باشد، نه محفظه‌ای داغ که گرمای بیرون را با خود به داخل شهر منتقل کند.