اربعین ۱۴۰۵؛ کرمانشاه از آزمون بزرگ خدمت سربلند بیرون آمد، اما…

✍️کیوان دارابخانی

اربعین ۱۴۰۵ برای کرمانشاه، تنها یک رویداد مذهبی نبود؛ آزمونی بزرگ برای مدیریت، همدلی و ظرفیت خدمت‌رسانی استان بود؛ آزمونی که بخش مهمی از آن با تدبیر، هماهنگی و تلاش مجموعه‌های مسئول و همراهی کم‌نظیر مردم، به تجربه‌ای موفق در میزبانی از زائران تبدیل شد.

در این میان، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای امسال، گشایش مرز سومار برای تردد زائران عتبات عالیات بود؛ اقدامی که با پیگیری‌های مستمر استاندار کرمانشاه، همراهی نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی و تلاش فرماندار گیلانغرب به ثمر نشست و افقی تازه برای توسعه این مرز و توزیع متوازن بار تردد زائران در سال‌های آینده گشود.

شاید آمار تردد سومار در نخستین سال، هنوز با مرز خسروی فاصله داشته باشد، اما اهمیت این اتفاق را نباید صرفاً در اعداد و آمار نخستین سال جست‌وجو کرد. آنچه اهمیت دارد، ایجاد یک ظرفیت راهبردی جدید برای استان است؛ ظرفیتی که می‌تواند در سال‌های آینده به یکی از محورهای مهم تردد زائران و توسعه زیرساخت‌های منطقه تبدیل شود.

اما اگر بخواهیم روایت واقعی اربعین امسال را ثبت کنیم، باید از دل میدان بنویسیم، نه صرفاً از پشت تریبون‌ها.

آنچه اربعین را باشکوه کرد، پیش از هر چیز مردم بودند؛ مردمی که از هر قشر، هر سن و هر جایگاه اجتماعی، بی‌هیچ چشمداشتی در مسیر خدمت به زائران ایستادند. از خیران و بازاریان گرفته تا کشاورزان، کارگران، فرهنگیان، بانوان، جوانان و نوجوانان، همه در حد توان خود سهمی در میزبانی از زائران داشتند و نشان دادند فرهنگ خدمت در کرمانشاه، سرمایه‌ای اجتماعی است که با هیچ بودجه و بخشنامه‌ای قابل جایگزینی نیست.

در میان این جمع، حضور جوانان و نوجوانان در موکب‌ها جلوه‌ای متفاوت داشت. آنان ساعت‌ها بی‌وقفه و با اخلاص، در گرمای طاقت‌فرسا به زائران خدمت کردند؛ نه برای آنکه دیده شوند، بلکه برای آنکه خدمتی انجام داده باشند. این همان روحیه‌ای است که اربعین را زنده نگه داشته و فرهنگ میزبانی کرمانشاه را معنا بخشیده است.

البته روایت اربعین، تنها به این تصاویر ارزشمند محدود نمی‌شود. در کنار ده‌ها موکب مردمی که شبانه‌روز بی‌ادعا خدمت کردند، در برخی موارد نیز فاصله‌ای میان “حضور” و “اثرگذاری” به چشم می‌آمد؛ به‌گونه‌ای که گاهی انعکاس رسانه‌ای فعالیت‌ها پررنگ‌تر از خود خدمت‌رسانی بود. این موضوع البته نباید خدمات گسترده و صادقانه مجموعه‌های مردمی و اجرایی را تحت‌الشعاع قرار دهد، اما می‌تواند یکی از موضوعات قابل تأمل برای ارزیابی و برنامه‌ریزی اربعین سال‌های آینده باشد.

همین نگاه را می‌توان درباره برخی بخش‌های اجرایی نیز مطرح کرد؛ نه با هدف زیر سؤال بردن تلاش‌های انجام‌شده، بلکه برای آنکه تجربه امسال به فرصتی برای شناخت دقیق‌تر نقاط قوت و ضعف تبدیل شود.

واقعیت این است که استاندار کرمانشاه و ستاد اربعین استان، از ماه‌ها پیش با برگزاری جلسات متعدد، هماهنگی میان دستگاه‌ها، پیگیری مسائل و فراهم کردن بسترهای لازم، نقش مهمی در آماده‌سازی استان برای این رویداد بزرگ ایفا کردند و نتیجه این هماهنگی‌ها را می‌توان در مدیریت مناسب تردد، کاهش چالش‌ها و فراهم شدن شرایط خدمت‌رسانی به زائران مشاهده کرد.

طبیعی است که در چنین رویداد گسترده‌ای با حضور انبوه زائران و مشارکت ده‌ها دستگاه، نهاد، موکب و مجموعه خدماتی، سطح عملکرد همه بخش‌ها یکسان نباشد. اربعین، عرصه‌ای بزرگ و چندلایه است و موفقیت آن نیازمند استمرار هماهنگی، تقسیم دقیق مسئولیت‌ها و حضور مؤثر همه بخش‌ها در میدان است.

از همین منظر، آنچه باید پس از پایان اربعین مورد توجه قرار گیرد، نه صرفاً ارائه گزارش عملکرد، بلکه یک ارزیابی دقیق، واقع‌بینانه و منصفانه از میدان است؛ ارزیابی‌ای که مشخص کند کدام ظرفیت‌ها به‌خوبی فعال شدند، کدام تصمیم‌ها اثربخش بودند و در چه بخش‌هایی هنوز نیاز به تقویت، اصلاح یا بازنگری وجود دارد.

انصاف حکم می‌کند از مجموعه‌هایی که در روزهای اربعین بی‌ادعا در میدان حضور داشتند و بار سنگین خدمت‌رسانی را بر دوش کشیدند، قدردانی شود؛ همان‌گونه که آسیب‌شناسی برخی کاستی‌ها نیز باید با هدف اصلاح و ارتقای کیفیت خدمت‌رسانی در سال‌های آینده انجام شود، نه با رویکرد مچ‌گیری یا نادیده گرفتن مجموعه تلاش‌های صورت‌گرفته.

افکار عمومی نیز بیش از هر چیز، نتیجه را می‌بیند؛ زائری که ساعت‌ها در مسیر تردد کرده، خانواده‌ای که نیاز به خدمات داشته، موکب‌داری که شبانه‌روز در میدان بوده و نیرویی که در گرما و ازدحام، مسئولیت خود را انجام داده است. برای این گروه، آنچه اهمیت دارد، میزان اثربخشی خدمت است؛ نه تعداد جلسات، بازدیدها یا اخبار منتشرشده.