روزهای بازگشت آزادگان؛ روایت شور و اشک

✍️ کیوان دارابخانی

بازگشت آزادگان به خاک میهن یکی از خاطره‌انگیزترین فصل‌های تاریخ معاصر ماست؛ روزهایی که همزمان طعم شیرین شادی و تلخی انتظار را در دل‌ها نشاند.

خیابان‌های شهرها و روستاها پر از هیجان بود. مردم ساعت‌ها کنار کوچه‌ها و خیابان‌ها می‌ایستادند تا اتوبوس‌های حامل آزادگان از راه برسند. هر اتوبوس که نزدیک می‌شد، موجی از صلوات و تکبیر فضا را پر می‌کرد. شیرینی و نقل میان جمعیت پخش می‌شد و صدای شادی، مثل جشنی بزرگ، همه جا را فرا می‌گرفت.

لحظه‌ای که درِ اتوبوس باز می‌شد، همه چشم‌ها پر از اشک و دل‌ها لبریز از شوق بود. دیدن یک پدر که پس از سال‌ها به آغوش خانواده‌اش بازمی‌گشت، یا فرزندی که دوباره برادر یا پدرش را در کنار خود می‌یافت، فقط خوشحالی یک خانواده نبود؛ مردمان حاضر در آن لحظه، خود را شریک این شادی می‌دانستند. انگار همه یک خانواده بودند و همه در آغوش کشیدن آن آزادگان را با دل و جان حس می‌کردند.

اما این صحنه‌های شاد، همیشه همراه با لحظاتی تلخ هم بود. چشم‌های نگران بسیاری به دنبال چهره‌ای آشنا در میان آزادگان می‌گشت. گاهی اتوبوس‌ها می‌آمدند و می‌رفتند، اما نام و نشانی از عزیزشان نبود. بازگشت به خانه با دلی پر از غم، آن هم پس از ساعت‌ها انتظار، صحنه‌ای فراموش‌نشدنی است. با این حال، امید هرگز از دل خانواده‌ها رخت برنمی‌بست؛ فردا دوباره کنار خیابان می‌آمدند، دوباره در میان جمعیت می‌ایستادند و دوباره به چهره آزادگان خیره می‌شدند. کافی بود یکی از آزادگان بگوید: «بله، او را می‌شناسم، زنده است» تا بارقه‌های امید، همچون جرقه‌ای مقدس، دل خانواده‌ای را سرشار از صبر و انتظار کند.

این روزها، روزگار سادگی و همدلی بود. همه مردم یک صدا بودند، همه در یک شادی جمعی سهیم می‌شدند، و همه باور داشتند که دلاورمردانشان برگشته‌اند تا چراغ خانه‌ها را دوباره روشن کنند.

امروز اما تنها یادگاری از آن روزهای پرشور باقی مانده؛ میدان‌هایی با نام «آزادگان» که یادآور لحظات ورود اتوبوس‌هاست. اما آن صحنه‌ها، آن اشک‌ها و لبخندها، و آن همدلی صادقانه، هنوز در حافظه جمعی مردم زنده است. یادش به خیر آن روزگار که شادی‌ها ساده بود و صمیمیت‌ها بی‌ریا.