آلودگی هوا

آلودگی هوا، عوارض و تاثیر آن بر سلامتی

آلودگی هوا یکی از بزرگ‌ترین مشکلات زیست‌محیطی و سلامت عمومی است که هر سال باعث حدود ۶/۷ میلیون مرگ زودرس در سراسر جهان می‌شود. این مشکل دومین عامل خطر مهم برای بیماری‌های غیرواگیر به شمار می‌رود و کاهش آن برای حفظ سلامت عمومی ضروری است.

آلودگی هوا عبارت است از وجود یک یا چند نوع آلاینده در جو، مثل گرد و غبار، دود یا گاز، به میزانی و برای مدتی که می‌تواند برای سلامت انسان زیان‌آور باشد. این آلاینده‌ها از منابع مختلف طبیعی و انسانی به‌وجود می‌آیند. یکی از منابع آلودگی هوا انتشار گازها و ذرات آلاینده از کارخانه‌ها، خودروها و نیروگاه‌ها است.

مسیر اصلی تماس با آلودگی هوا دستگاه تنفسی است. تنفس آلاینده‌ها باعث بروز التهاب، استرس اکسیداتیو (آسیب سلولی ناشی از رادیکال‌های آزاد)، سرکوب سیستم ایمنی و جهش در سلول‌های سراسر بدن و درنتیجه تاثیر بر اندام‌هایی مثل ریه‌ها، قلب و مغز و در نهایت بروز بیماری می‌شود.

تقریباً تمام اندام‌های بدن می‌توانند تحت‌تأثیر آلودگی هوا قرار بگیرند. بعضی از آلاینده‌ها به‌دلیل اندازه بسیار کوچکشان، می‌توانند از  راه ریه‌ها وارد جریان خون شوند، در سراسر بدن گردش کنند و در نتیجه به ایجاد التهاب و سرطان‌ منجر شوند.

آلاینده‌هایی که شواهد علمی بیشتری از اثرات زیان‌بارشان بر سلامت عمومی وجود دارد عبارتند از:
ذرات معلق
مونوکسید کربن (CO)
اُزن (O₃)
دی‌اکسید نیتروژن (NO₂)
دی‌اکسید گوگرد (SO₂)

آلودگی هوا هم در تماس‌ کوتاه‌مدت و هم طولانی‌مدت می‌تواند باعث بروز مشکلات سلامتی در کودکان و بزرگسالان شود.
از هر ده نفری که در سراسر جهان در مناطق شهری زندگی می‌کنند،  نه نفر تحت‌تأثیر آلودگی هوا قرار دارند. آلودگی هوا بر سلامت همه‌ ما تأثیر می‌گذارد، اما بعضی گروه‌ها ممکن است آسیب بیشتری ببینند.

گروه‌های زیر بیشتر در معرض خطر بیماری‌های مرتبط با آلودگی هوا قرار دارند:

کودکان: آلودگی هوا یکی از بزرگ‌ترین خطرات زیست‌محیطی برای سلامت کودکان به شمار می‌رود.

سالمندان: مطالعات نشان داده‌اند که آلودگی هوا با خطر ابتلا به زوال عقل و افزایش احتمال ابتلا به تعدادی از اختلالات عصبی ازجمله بیماری پارکینسون مرتبط است.

زنان باردار: قرار گرفتن مادر در معرض آلودگی هوا با مشکلات بارداری و زایمان مثل تولد نوزاد با وزن کم و زایمان زودرس مرتبط است.

عواملی مثل ژنتیک، بیماری‌های زمینه‌ای و وضعیت تغذیه هم بر میزان آسیب‌پذیری افراد نسبت به آلودگی هوا تأثیر می‌گذارند.

برای محافظت از خود در روزهایی که هوا آلوده است:

درها و پنجره‌ها را بسته نگه داریم و از پنکه‌ها و فیلترهای مخصوص برای گردش و تهویه هوای داخل خانه استفاده کنیم.

بعد از بازگشت از بیرون، دوش بگیریم تا آلودگی‌هایی که روی پوست یا موهای ما نشسته‌اند از بین بروند.

سعی کنیم تا حد امکان در خانه بمانیم و اگر مجبور به بیرون رفتن شدیم، زمان بیرون ماندنمان را کوتاه کنیم و از ماسک N95   استفاده کنیم.

از ورزش کردن در فضای باز خودداری کنیم و در فضاهای بسته مثل باشگاه‌های ورزشی، ورزش کنیم.‌

در پایان فراموش نکنیم که ما هم با استفاده از حمل و نقل عمومی و کاهش مصرف انرژی در خانه می‌توانیم به کاهش آلودگی و بهبود کیفیت هوا کمک کنیم.