وسواس

طوفان صیادی_روزنگار آنلاین:

وسواس (OCD)
بعد از یک روز پرکار آخرین مراجعه‌کننده‌ام آقای یاری بود که در همان دقایق اول می‌شد وسواس فکری ایشان را متوجه شد که با این روند صبر همسر و نزدیکانش را کم کرده بود…
“- در جمع حواسش به من نیست و دائم در مراقبت از من طفره می‌رود…
دلم می‌خواهد همیشه کنارم باشد، ولی هر وقت با همسرم تنها هستیم با حرکات و رفتارش یک‌جوری حرصم را در میاورد…صدبار بهش گفتم که ست بودن و مرتبی لباس برام مهمه، این‌قدر با دست و صورتش حرکات اضافه نکنه، داریم غذا می‌خوریم اما همش یه حرکتی میکنه که صدام را دربیاره… دائم استرس دارم یک کاری بکنه که آبرومون تو جمع خانواده بره…
– اصلاً دکتر آدما بی‌ملاحظه شدن، هرچقدر میخام آروم باشم اما وقتی با دیگران ارتباط می‌گیرم یک کاری میکنن که عصبیم میکنن… این روزها دارم به این نتیجه می‌رسم که تو خونه و سکوت باشم آرامشم بیشتره و کمتر از حرکات و رفتار آدم‌ها و همسرم اعصابم بهم میریزه… اما تو تنهایی هم همش فکر و خیال نبودنشون عذابم میده… واقعاً کلافه‌ام و نمی‌دو نم باید چیکار کنم…
به‌قدری حساس شدم که کوچک‌ترین حرکات بهم میریزتم و عصبی میشم، گاهی واقعاً نمیتونم جلوی خودم رو بگیرم و اشکهام بی‌اختیار سرازیر میشه….”
اول با توجه به مکانیزم دفاعی فکری ایشان منکر وسواس خود شد اما بعد در این مورد سؤال کرد و خواستار شناخت وسواس شد:
وسواس (OCD) اختلال پردازش شناختی است که در آن افراد از یکسری افکار تکراری یا تصاویر ذهنی و تکانه‌های ناخواسته ناخوانده‌ای را که موجب ناراحتی می‌شوند و تکرارشونده هستند، روی می‌دهد.
در اختلال وسواس، فکری استرس‌زا، ناخوشایند و بی‌ربط دائم سراغ فرد می‌آید و فرد درنتیجه‌ رنج ناشی از این فکر و عدم توانایی در بیان این رنج، احساس نیاز می‌کند که یک رفتار خاص را دائماً تکرار کند. افکار استرس‌زا، ناخواسته و بی‌ربط که مداوم به ذهن خطور می‌نماید را «وسواس فکری» و زمانی که فرد احساس نیاز می‌کند تا یک رفتار خاص را مداوم تکرار نماید «وسواس عملی» می‌گویند. ممکن است اختلال وسواس، پایه ارثی و ژنتیک داشته باشد. وقایع ناخوشایند یا روابط ناسالم خانوادگی نیز اختلال وسواس را آغاز یا وخیم‌تر می‌کند.
اختلال وسواس یا OCD می‌تواند در کودکی، در اغلب مواقع نزدیک ده‌سالگی خود را نشان دهد. بعید است بعد از سن ۳۰ سالگی اختلال وسواس آغاز شود.
مبتلایان به وسواس به سبب اندیشه‌های ناخواسته و ناراحت‌کننده که مدام به ذهنشان خطور می‌کند، رنج زیادی می‌کشند و برای کنترل این رنج، بدون این‌که از آن صحبت کنند رفتارهایی تکراری از خود بروز می‌دهند. برای نمونه، خانمی که وسواس فکری کثیف بودن دستش او را از درون مدام آزرده می‌سازد، بدون این‌که رنج خود را بگوید شاید در طول روز دستش را پنجاه بار بشوید. (وسواس عملی)
از دیدگاه روان‌شناختی:
عقاید، افکار، تکانه‌ها، یا تصوراتی که تکرارشونده و بادوام‌اند و می‌توان گفت حداقل در ابتدا، تجربه‌ای مزاحم و احمقانه هستند.
وسواس‌ها به‌هیچ‌وجه از روی میل و اراده نیستند بلکه همیشه به‌صورت کاملاً غیرارادی هستند.
میزان شیوع اختلال وسواس این‌گونه هست که برای این اختلال تمایز سنی خاصی مشاهده نشده است و در کودکان و نوجوانان نیز شایع می‌باشد.
علائم وسواسی نوعاً در اواخر دوره نوجوانی و یا اوایل بزرگ‌سالی آغاز می‌شوند.
آسبب‌شناسی:
وراثت نقش تعیین‌کننده‌ای در احتمال ابتلا به اختلال وسواس دارد.
انتقال‌دهنده عصبی سروتونین: یعنی بهم خوردن تعادل شیمیایی این انتقال‌دهنده ممکن است عامل ابتلا به اختلال وسواس باشد.
نقش والدین و تربیت سخت‌گیرانه آن‌ها:
بعضی از پژوهشگران عقیده دارند که تنبیه اشتباهات کودکان به صورتی بسیار خشن ممکن است افراد را به این اختلال مبتلا نماید.
مشاهده والدین یا خواهر یا برادرانی که دچار اختلال وسواس هستند ممکن است به یادگیری این عادت‌ها منجر شود.
خطر کردن و آسیب دیدن، بیش‌ازحد به فکر خطر بودن یا از آسیب ترسیدن به‌طوری‌که فرد نخست آسیب ناشی از یک اقدام را ارزیابی می‌کند و درنتیجه پیوسته از خطر کردن اجتناب می‌کند.
شک و تردید، عدم اطمینان و تصمیم‌گیری، دودل بودن و در تردید بسر بردن، نیاز به اطمینان داشتن، ناتوانی در تصمیم گرفتن، تمیز دادن و جدا کردن مقوله‌ها از هم.
کمال طلبی، نگرش‌های کمال گرایانه
احساس گناه، مسئولیت‌پذیری و شرمساری، بشدت احساس مسئولیت کردن، احساس گناه یا شرمساری درباره‌ی افکار یا رفتارها
‌و بدین گونه با شناخت وسواس می‌تواند این مشکل را در خود کم یا درمان کند.